İÖ 5000-İÖ3000 [değiştir]
Mezopotamya [değiştir]
Antik Mezopotamya haritası.Tekerlek bulundu
sulama ile tarım yapıldı
kent devletleri ( Ur, Eridu ) kuruldu
çiviyazısı
tunç işleme
yapılarda pişmiş tuğla kullanılmaya başlandı
Mısır [değiştir]Yaklaşık 3200'de Aşağı ve Yukarı Mısır Krallıkları Menes yönetiminde birleşti
3000 dolaylarında hiyeroglif kullanıldı
mastaba denen mezarlar ile sulama kanalları yapıldı
Doğu Akdeniz [değiştir]Yaklaşık 3200'den başlayarak Suriye ve Filistin'de Ugarit, Byblos gibi kentler kuruldu
Hindistan [değiştir]Yaklaşık 3500'de İndus Vadisi'nde kerpiçten evleri olan köyler kuruldu; sulama bentleri yapıldı, çanak çömlekçilik başladı
İÖ 3000-İÖ 2000 [değiştir]
Mezopotamya [değiştir]Ur kenti yaklaşık 2500'de Sümer Krallığı'nın başkenti yapıldı
yaklaşık 2700'de Gılgamış Uruk kralı oldu
2500 dolaylarında Ur'da kral mezarları yapıldı
Akadlı Sargon ( Şarrukin ) büyük bir imparatorluk kurdu
Ur egemenliği son buldu
Mısır [değiştir]Zoser yaklaşık 2700'de ilk piramidi yaptırdı
Eski Krallık dönemi (3000-2180)
takvim kullanıldı
Orta Krallık dönemi (2050-1700)
Ege [değiştir]Yaklaşık 3000'de, Girit Adası'nda, Minos uygarlığı kuruldu
deniz ticareti başladı
Doğu Akdeniz [değiştir]Ebla'nın kuruluşu (2800)
Truva yöresinde ilk kentler
tunç işlenmeye başlandı
2200 sıralarında Amoriler geniş toprakları istila ettiler
Anadolu [değiştir]
Hititler'in savaş başarılarındaki önemli bir etken olarak, buldukları çok kişili savaş arabası gösterilirHititler yaklaşık 2000'de ortaya çıktı, demirden ilk araç ve silahlar yapıldı.
Çin [değiştir]Yaklaşık 2500'de ilk köyler kuruldu
çömlek yapımında kullanılan döner tabla bulundu
Huang He Vadisi'ne (Sarı Irmak) yerleşim başladı
Hindistan [değiştir]Izgara planlı büyük İndus kentleri kuruldu (Mohencodaro,Harappa)
merkezi ısıtmalı,kanalizasyonlu iki katlı evler yapıldı
Kuzey Amerika [değiştir]Meksika'da köyler kuruldu
toprak ekildi
pamuklu dokumacılık başladı
2500'lerde taş yapılar görüldü
Güney Amerika [değiştir]İlk yerleşimler
çömlekler ve kaba taş yapılar yapıldı
yaklaşık 2500'de Andlar'da tarım başladı
İÖ 2000 - İÖ 1600 [değiştir]
Mezopotamya [değiştir]Babil ve Asur uygarlıklarının yükseliş dönemi ( yaklaşık 2000 ), ilk kütüphaneler
Babil Kralı Hammurabi ( 1792 - 1750 ) ilk yazılı yasaları yürürlüğe koydu
Kasitler Mezopotamya'ya yerleşti
Mısır [değiştir]Asyalı göçebe Hyksoslar (Hiksoslar) Aşağı Mısır'ı istila etti ( yaklaşık 1700 )
cam, savaş arabaları, mobilya yapımı başladı
Ege [değiştir]Knossos'ta Tunç Çağı kültür merkezi Knossos Sarayı yapıldı
Phaistos kenti zenginleşti ( 2000 - 1700 )
Savaş arabaları, çanak çömlek yapımı gelişti
henüz cözülmemiş , Linear A denen ve soldan sağa yazıldığı sanılan bir yazı bulundu
Doğu Akdeniz [değiştir]Kentler canlandı ve gelişti ( 1800 - 1600)
ilk alfabenin kullanılışı
Anadolu [değiştir]
En geniş sınırlarında Hitit Devleti (Mavi alan)Hititler bölgeyi egemenlik altına aldılar
Birinci Hattuşili dönemi ( yaklaşık 1650 - 1620 )
başkent Hattuşaş kuruldu
büyük taş bloklardan tapınak ve saraylar, kaya anıtları, güneş kursları, tunç ya da değerli madenlerden tanrı ve kral heykelleri yapıldı
İbraniler [değiştir]Sami kökenli topluluklar İbrahim'in önderliğinde Filistin'e yerleşti ( yaklaşık 2000 ), daha sonraları bir bölümü Mısır'a göç etti.
Hindistan [değiştir]Kuzeyden gelen Ariler'in İndus havzasına yerleşmesiyle başlayan İndus uygarlığı 1750'ye kadar en parlak dönemini yaşadı.
Çin [değiştir]Tunç döküm işçiliği gelişti; resimyazı
ayrıntılı olmayan bir takvim kullanılıyordu
ipek dokumacılığı başladı
gelişkin tarım araçları, tekerlek ve savaş arabaları kullanıldı
Kuzey Amerika [değiştir]Orta Amerika'da tapınaklar yapıldı
ilk resimyazı kullanıldı
tarımla geçinen köy toplulukları kuruldu
Güney Amerika [değiştir]Andlar'da dinsel tören yapılan merkezler 2000 yıllarında görülmeye başlandı
Peru'da Kotoş kenti kuruldu ( yaklaşık 1800 )
yoğun tarımın en gelişkin örnekleri Orta Andlar'da ortaya çıktı
pamuk liflerinden giyisiler yapıldı
sepet ve hasır üretimi başladı
İÖ 1600 - İÖ 1200 [değiştir]
Mezopotamya [değiştir]Babil'de bilim ve matematik çok ileri bir düzeye ulaştı
Hurri kökenli savaşçılara dayanan Mitanni egemenliği geçici bir süre Asur'u kapsadı
1360'tan sonra Mitanni devleti çöktü ve Asur egemenliği başladı
Mısır [değiştir]
II. Ramses'in Ebu Simbel'deki heykeli.1567'de Hyksos egemenliği son buldu
Üçüncü Tutmosis 1470'lerde Mezopotamya'yı işgal etti
Ahenaton yönetimi ( 1379 - 1362 )
İkinci Ramses yönetimi ( 1304-1237 )
Karnak Vadisi mezarları yapıldı
Ege [değiştir]1450'lerde doğru bir deprem Knossos'u yerle bir etti
Minos uygarlığı sona erdi
özelikle Yunanistan'da Miken kentleri gelişti
1250'de Miken'de Aslanlı Kapı yapıldı
"Linear B" denen yazı biçimi geliştirildi
Doğu Akdeniz [değiştir]Mısır ile Fenike arasında yoğun ticaret ilişkileri kuruldu
Mısır daha sonra Fenike üzerinde denetim kurdu
14. yüzyılda bölge Mısır'ın denetiminden çıktı
yaklaşık 1200'lerde Filistiler Filistin'e yerleşti
13. yüzyılda Akdeniz'in doğusu Deniz Kavimleri'nin saldırısına uğradı
Anadolu [değiştir]1580'lerde Hiti kralı birinci Murşil Babil'i işgal etti
Kral Şuppiluliuma ( yaklaşık 1380 - 1340 ) Suriye'yi aldı
Mısırlılar Kadeş'te Hititler'i yendi (1299) ve tarihte bilinen ilk yazılı antlaşma yapıldı (1283)
İbraniler [değiştir]1570'lerde Mısır firavunları İbraniler'i yok etmeye başladı
1250'de Musa'nın önderliğinde Mısır'dan çıktılar
Çin [değiştir]Shang (Şang) hanedanı ( 1766 - 1123 )
takvim geliştirildi
resim, işaret ve hecelere dayalı Çin yazısı kullanılmaya başlandı
Loyang (Luoyang), Anyang, Çöngçou (Zengzhou) kentleri kuruldu
Kuzey Amerika [değiştir]Meksika Körfezi yakınlarında Olmek uygarlığı kuruldu (yaklaşık 1200)
anıtsal heykeller ve dev heykel başları yapıldı
Güney Amerika [değiştir]Peru'da büyük taş yapılar ve tapınaklar görüldü
Çavin uygarlığının ilk gelişmeleri başladı ( yaklaşık 1300 - 1200 )
İÖ 1200 - 1000 [değiştir]
Mezopotamya [değiştir]13.-12. yüzyıllarda, Deniz Kavimleri'nin saldırıları, Asur ve Mitanni devletlerini parçalanmasına neden oldu
Mısır [değiştir]12. yüzyılda Mısırlılar Deniz Kavimleri'yle iki kez savaştılar
daha sonra 10. yüzyılda Asurlular'ın saldırısına uğradılar
Yunanistan [değiştir]
Troy filmindeki Truva atıMikenler yaklaşık 1150'de Truva'yı ele geçirdi
Deniz Kavimleri Miken uygarlığını yaklaşık 1100'de yıktı
Eski Yunan uygarlığı Dorlar'ın Yunanistan'ı işgalinden sonraki dönemde gelişti
Anadolu [değiştir]Hitit devleti ayaklanmalar, komşu devletlerin ve Deniz Kavimleri'nin saldırıları sonucu yıkıldı
Doğu Akdeniz [değiştir]Sur ve Sayda kentleri gelişti
Batı Akdeniz'de ilk Fenike kolonileri kuruldu
1200'lerde Demir Çağı başladı
İbraniler [değiştir]Saul 1020 dolayında kral seçildi
Davud yaklaşık 1000'de yönetime geldi ve Filistiler'i yendi
Hindistan [değiştir]Ganj ve Brahmaputra ırmakları vadilerinde yeni yerleşim merkezleri kuruldu ( 1100 )
atlar evcilleştirilmeye başlandı
pirinç üretimine geçildi
Çin [değiştir]Batıdan gelen Zhoular, Shang hanedanını devirdi (1122)
Zhou hanedanı yaklaşık 1000 yıl yönetimde kaldı
Güney Amerika [değiştir]Çavin uygarlığı yaklaşık 1000 yıl sürdü ( 200'e kadar )
saraylar, tapınaklar, pazaryerleri yapıldı
Afrika [değiştir]Kuşi ( Güney Mısır ve Sudan ) uygarlığının ilk dönemleri yaklaşık 1000'de başladı
İÖ 1000 - İÖ 800 [değiştir]
Yunanistan [değiştir]Yunanlılar yaklaşık 900'de Fenike alfabesini geliştirerek benimsediler
Soyluların yönetiminde kent devletleri gelişmeye başladı
Anadolu [değiştir]
UrartularYaklaşık 900'de Doğu Anadolu'da Urartu Krallığı kuruldu
840-830 dolayında Urartu Krallığı'nın başkenti Van oldu
yaklaşık 830-810'da Orta Anadolu'da Frig Krallığı kuruldu
başkenti Gordion'du
Doğu Akdeniz [değiştir]Fenikeliler 814'te Kuzey Afrika'da Kartaca ve 800'lerde İspanya'da Cadiz kentlerini kurdular
İbraniler [değiştir]Süleyman kral oldu ( 975 - 935 )
tapınaklar kurdu, Kudüs'ü genişletti
İsrail bölündü ( 930 )
Karkar Savaşı ( 853 )
Ahab Asurları yendi
Hindistan [değiştir]İlk Upanişadlar ( Hint kutsal metinleri ) görüldü
kast sistemi gelişti
Kuzey Amerika [değiştir]Olmekler büyük Kuikuilko piramidini yaptılar
Yucatan ve Honduras'ta yeni uygarlıklar ortaya çıktı
Güney Amerika [değiştir]And vadilerinde sulama teknikleri geliştirildi
çok renkli dokumalar yapıldı
jaguara tapınma ve ilk Güney Amerika yazıları ortaya çıktı
Keltler [değiştir]Keltler Orta Avrupa'da Demir Çağı yaklaşık 1000 - 500 arasında Hallstatt'da görüldü
Avusturya'da benzer bulgular var
İtalya [değiştir]
Etrüsk kentleriKuzey İtalya'da Etrüskler ortaya çıktı
İÖ 800 - İÖ 650 [değiştir]
Mezopotamya [değiştir]Asurlar'ın yükseliş dönemi
İkinci Sargon ( İkinci Şarrukin ) ( 722- 704 )
Sinahheriba ( Sanherib ) ( 704 - 681 )
Asurbanipal ( 668 - 625 ) yönetimleri
Horsâbad ( Şarrukin Kalesi ) yapıldı
Yunanistan [değiştir]Sicilya'daki Siracusa'da ilk Yunan kolonisi 735'te kuruldu ve bunu başka koloniler izledi
Olimpiyat Oyunları başladı ( 776 )
Anadolu [değiştir]750 dolayları Uratular'ın en parlak dönemleri
700'lere doğru Urartu Krallığı zayıfladı
Batı Anadolu'da Lidya Krallığı kuruldu
yaklaşık 700'de sikke kullanılmaya başlandı
Doğu Akdeniz [değiştir]Doğu Akdeniz Asurlar'ın egemenliği altında
deniz ticareti gelişti
İbraniler [değiştir]İsrail Krallığı Asur Kralı İkinci Sargon tarafından yıkıldı ( 721 )
yaklaşık 700'de İsrail'in 12 kavimden biri olan Yahudalar boyun eğdi
Çin [değiştir]770'lerde Doğu Zhoular hanedan kurdu
tunç işçiliği gelişti
mancınık bulundu
ince çanak çömlek yapımı başladı
Keltler [değiştir]
Kelt haçıOrta Avrupa Keltleri yaklaşık 700 - 400 arasında İngiltere'ye ulaştı
Keltler'le birlikte demir işlenmeye, tepelere kaleler yapılmaya
atlardan yararlanılmaya başlandı
İtalya [değiştir]753'te Tiber Irmağı üzerinde, Latinler Roma kentini kurdular
Afrika [değiştir]Kuşiler ve Asurlular arasında çatışma çıktı
Kuşiler güçten düştü
İÖ 650 - İÖ 500 [değiştir]
Mezopotamya [değiştir]
Babil'in Asma BahçeleriAsur'un sonu ve Ninova'nın yıkılışı ( 612 )
İştar Kapısı, Babil'in Asma Bahçeleri yapıldı
539'da Babil Persler'ce işgal edildi
Yunanistan [değiştir]Drakon Yasaları ( 621 )
Solon Yasaları ( yaklaşık 590 )
Pisistratus 560 dolaylarında Atina'da tiran oldu
yaklaşık 510'da 500'ler Konsili kuruldu
Anadolu [değiştir]Urartu Krallığı 600'lerde yıkıldı
Lidya egemenliği kuruldu
Milet ve Efes kentleri dışındaki tüm kıyı kentleri Lidya egemenliğine girdi
Yaklaşık 547'deki Pers istilasi sonunda Lidya Persler'e bağlandı
Anadolu'da Pers egemenliği kuruldu
Persler [değiştir]Yakındoğu'da Pers egemenliği başladı
Kiros ( Kurus ) 559 - 529 arası kral oldu
Pasargad başkent yapıldı
Birinci Darius dönemi ( 521 - 486 )
İbraniler [değiştir]Kudüs Babilliler'ce ele geçirildi ( 587 )
İbraniler Babil'e sürüldü
Pers Hükümdarı Kiros 539'da İbraniler'e özgürlüklerini verdi
Hindistan [değiştir]
Buda heykeliGanj devletleri yıkıldı
Persler Hindistan'ı işgal etti
Buda yaklaşık 563 - 483 arasında yaşadı
Çin [değiştir]Konfüçyüs yaklaşık 550'de doğdu: Laozi Taoculuk'u kurdu
Kuzey Amerika [değiştir]
Klasik bir Maya tapınağıOrta Amerika'da, geç klasik-öncesi dönem Maya uygarlığının başlangıcı
Keltler [değiştir]Orta ve Kuzey Avrupa'da, La Téne'de gelişen İkinci Demir Çağı uygarlığı yaklaşık 500'de başladı
İtalya [değiştir]Etrüskler Roma'ya girdi
Birinci Tarquinius Roma'nın ilk Etrüsk kralı oldu ( 616 - 579 )
İlk taş yapılar ve Roma duvarları yapıldı
İkinci Tarquinius 510'da sürgüne gönderildi
509'da Roma Cumhuriyeti kuruldu
Afrika [değiştir]Nijerya'da Nok uygarlığının başlangıcı ( yaklaşık 500 )
demir eritme yöntemi bulundu
İÖ 500 - İÖ 300 [değiştir]
Mısır [değiştir]İskender Mısır'ı işgal etti( 333 )
yaklaşık 300'de Ptolemaios hanedanı yönetime geldi
İskenderiye kuruldu
Yunanistan [değiştir]
Büyük İskender'in Pers hükümdarı III. Dara ile savaşmasını gösteren temsili resimAtina'da tiyatro ve felsefenin altın çağı
Perikles dönemi ( 461 - 430 )
Peloponnesos Savaşı ( 431 - 404 ) oldu
Makedonyalılar Yunanistanı işgal etti ve Büyük İskender egemenliği ( 336 - 323 ) başladı
Anadolu [değiştir]İyonya'da Pers egemenliği kuruldu (387)
Pers egemenliğindeki kıyı kentleri geriledi
İskender batı ve batı ve güneybatı kıyılarını ele geçirdi
Anadolu'da 350'lerden başlayarak Makedonya egemenliği kuruldu
Doğu Akdeniz [değiştir]Kartaca Sicilya'yı işgal etti
Yakındoğu Persler'in egemenliğine girdi
yaklaşık 310'da Selevkos Krallığı kuruldu.
Persler [değiştir]Kral yolu yaklaşık 500'de yapıldı
Darius Yunanistan'ı işgal etti
490'da Maraton Savaşı'nda yenildi
Yunanlılar Salamis Savaşı'nda 8480) Persler'i yenilgiye uğrattı
Büyük İskender Pers İmparatorluğu'nu egemenliği altına aldı (330)
Filistin [değiştir]Filistin, Büyük İskender'den sonra Yakındoğu'nun egemenliğine ele geçiren Selevkos hanedanının yönetimine girdi
Hindistan [değiştir]Çandra Gupta
Maurya İmaparatorluğu'nu kurdu ( yaklaşık 320 )
Güney Amerika [değiştir]Peru'da Çavin uygarlığı çöktü ve Paracas uygarlığı doğdu
Güney Amerika'da matematik, astronomi alanlarında gelişmeler oldu
metal işlemeciliği başladı.
Keltler [değiştir]Yunan edebiyatında ilk kez Keltler'den söz edildi ( yaklaşık 500 )
Keltler'in reisi Brennus Roma'yı yağmaladı ( 390 )
İtalya [değiştir]450 dolaylarında Lex XII Tabularum ( 12 Levha Yasası )
343 - 290 arası Samnit Savaşları
yaklaşık 312'de Appia Yolu yapıldı
Afrika [değiştir]Meroe, Kuşi Devleti'nin başkenti oldu ( yaklaşık 500 )
Sudan yöresinde demir işlemeciliği gelişti
İÖ 300-İÖ 44 [değiştir]
Mısır [değiştir]Mısırlılar su çarkını, torna tezgâhını, makarayı, cam üflemeyi buldu
81'de Mısır Romalılar'ın koruması altına girdi
Yunanistan [değiştir]Yaklaşık 300'den sonra siyasal açıdan gerileme başladı
Yunan Kültürü Akdeniz'e ve Yakındoğu'ya yayıldı
Helenistik Dönem
146'da Yunanistan Roma'ya katıldı
Anadolu [değiştir]Anadolu'da Pontos (Pontus)
Bitinya ve Bergama krallıkları kuruldu
yaklaşık 120'lerde Bergama, 74-63'teki savaş sonunda ise Pontos Roma'ya bağlandı
Bitinya Roma'ya miras kaldı
Doğu Akdeniz [değiştir]
Hannibal - İki gümüş sikke, M.Ö. 230, British MuseumKartaca Savaşları yapıldı (264-146)
Hannibal dönemi (220-187)
Roma Kartacayı aldı (146)
Selevkos egemenliğinin yeniden canlanışı
Antiokhoslar dönemi (324-187)
İran [değiştir]Arsakes yaklaşık 250'de Pers İmparatorluğu'nun eski topraklarında Part Krallığı'nı kurdu
yaklaşık 100'den sonra Çin ile Avrupa'nın ticaretine aracılık etmeye başladı
Filistin [değiştir]Makkabi kardeşler Selevkos kralına ayaklanmalara önderlik ettiler (168)
Romalılar 66-64'te Filistin'i işgal etti
Hindistan [değiştir]Aşoka döneminde (yaklaşık 274-235) Budacılık devlet dini oldu
Aşoka'dan sonra Maurya İmparatorluğu yıkıldı
Çin [değiştir]
Çin Seddi250'lerde Zhou hanedanı sona erdi
Shi Huang Di döneminde Çin Seddi'nin yapımı tamamlandı
Qin hanedanı(221-206)
Han hanedanı 206'da kuruldu
Kuzey Amerika [değiştir]Oaxaca Vadisi'ndeki Monte Alban'da, yaklaşık 300'den başlayarak Zapotek uygarlığı gelişti
Olmekler çöktü
Güney Amerika [değiştir]Güney Peru ve Bolivya'da Nazka uygarlığı gelişti;
suyolu, kemer ve kanallar yapıldı, çömlek kullanımı başladı
Keltler [değiştir]Keltler 280'lerde Yunanistan'a akınlar düzenlediler
Telamon Savaşı'nda yenilgiye uğradılar (225)
Belçika Keltleri Güney Ingiltere'ye yerleşti
Sezar Galya'yı 50'de işgal etti
İtalya [değiştir]
Jül SezarHannibal Roma ordusunu Cannae'de (Kanne) yendi (216)
Skipion, Kuzey Afrika'daki Zama'da Hannibal'i bozguna uğrattı (202)
Gracchus dönemi (133-121)
Marius dönemi (119-86)
Sulla'nın diktatörlüğü (81-78)
1.Triumvirlik (60)
Jül Sezar'ın diktatörlüğü (48-44)
Jül Sezar'ın öldürülüşü (44)
Hunlar [değiştir]Hun Imparatorluğu kuruldu (İÖ220)
İlk hükümdarı Mete (Teoman) dönemi (209-174)
İÖ 44 - İS 200 [değiştir]
İran [değiştir]Roma İmparatoru Traianus İran'ı ele geçirdi (İS 115-116)
Mısır [değiştir]
Kleopatra büstüKraliçe Kleopatra yönetimi (İÖ 48-30)
Mısır bir Roma eyaleti oldu (İÖ 30)
İbraniler [değiştir]
İsanın annesi MeryemBüyük Herodes yönetimi (İÖ 48-30)
İsa'nın doğumu (yaklaşık İÖ 4)
Roma yönetimine karşı ayaklanma (İS 66-70)
Kudüs'ün yakılıp yıkılması (İS 70)
Hindistan [değiştir]Augustus döneminde Roma'da Hint elçiliği açıldı
Hindistan'da ilk Roma kolonisi kuruldu (İS 25)
Kuzey Hindistan'da Kanişka'nın krallık dönemi (İS 100-150)
Çin [değiştir]Budacılık Çin'de yayılmaya başladı
Wang Meng yönetimi sırasında reform girişimleri (İS 9-23)
Çin'de doğal yıkımlar sonucu açlık, salgın hastalık, göçler, toplumsal kargaşa ve ayaklanmalar
başkent Loyang'a (Luoyang) taşındı
Keltler [değiştir]Güney İngiltere'de, Cunobelinus yönetime geldi (İS 10-42)
Roma'nın işgali (İS 43-84)
Kraliçe Boudicca Roma yönetimine karşı bir ayaklanmaya önderlik etti (İS 60)
Hunlar [değiştir]İS 50'de Güney ve Kuzey Hun devletleri olarak ikiye ayrıldı
Mezopotamya [değiştir]
Antik Mezopotamya haritası.Tekerlek bulundu
sulama ile tarım yapıldı
kent devletleri ( Ur, Eridu ) kuruldu
çiviyazısı
tunç işleme
yapılarda pişmiş tuğla kullanılmaya başlandı
Mısır [değiştir]Yaklaşık 3200'de Aşağı ve Yukarı Mısır Krallıkları Menes yönetiminde birleşti
3000 dolaylarında hiyeroglif kullanıldı
mastaba denen mezarlar ile sulama kanalları yapıldı
Doğu Akdeniz [değiştir]Yaklaşık 3200'den başlayarak Suriye ve Filistin'de Ugarit, Byblos gibi kentler kuruldu
Hindistan [değiştir]Yaklaşık 3500'de İndus Vadisi'nde kerpiçten evleri olan köyler kuruldu; sulama bentleri yapıldı, çanak çömlekçilik başladı
İÖ 3000-İÖ 2000 [değiştir]
Mezopotamya [değiştir]Ur kenti yaklaşık 2500'de Sümer Krallığı'nın başkenti yapıldı
yaklaşık 2700'de Gılgamış Uruk kralı oldu
2500 dolaylarında Ur'da kral mezarları yapıldı
Akadlı Sargon ( Şarrukin ) büyük bir imparatorluk kurdu
Ur egemenliği son buldu
Mısır [değiştir]Zoser yaklaşık 2700'de ilk piramidi yaptırdı
Eski Krallık dönemi (3000-2180)
takvim kullanıldı
Orta Krallık dönemi (2050-1700)
Ege [değiştir]Yaklaşık 3000'de, Girit Adası'nda, Minos uygarlığı kuruldu
deniz ticareti başladı
Doğu Akdeniz [değiştir]Ebla'nın kuruluşu (2800)
Truva yöresinde ilk kentler
tunç işlenmeye başlandı
2200 sıralarında Amoriler geniş toprakları istila ettiler
Anadolu [değiştir]
Hititler'in savaş başarılarındaki önemli bir etken olarak, buldukları çok kişili savaş arabası gösterilirHititler yaklaşık 2000'de ortaya çıktı, demirden ilk araç ve silahlar yapıldı.
Çin [değiştir]Yaklaşık 2500'de ilk köyler kuruldu
çömlek yapımında kullanılan döner tabla bulundu
Huang He Vadisi'ne (Sarı Irmak) yerleşim başladı
Hindistan [değiştir]Izgara planlı büyük İndus kentleri kuruldu (Mohencodaro,Harappa)
merkezi ısıtmalı,kanalizasyonlu iki katlı evler yapıldı
Kuzey Amerika [değiştir]Meksika'da köyler kuruldu
toprak ekildi
pamuklu dokumacılık başladı
2500'lerde taş yapılar görüldü
Güney Amerika [değiştir]İlk yerleşimler
çömlekler ve kaba taş yapılar yapıldı
yaklaşık 2500'de Andlar'da tarım başladı
İÖ 2000 - İÖ 1600 [değiştir]
Mezopotamya [değiştir]Babil ve Asur uygarlıklarının yükseliş dönemi ( yaklaşık 2000 ), ilk kütüphaneler
Babil Kralı Hammurabi ( 1792 - 1750 ) ilk yazılı yasaları yürürlüğe koydu
Kasitler Mezopotamya'ya yerleşti
Mısır [değiştir]Asyalı göçebe Hyksoslar (Hiksoslar) Aşağı Mısır'ı istila etti ( yaklaşık 1700 )
cam, savaş arabaları, mobilya yapımı başladı
Ege [değiştir]Knossos'ta Tunç Çağı kültür merkezi Knossos Sarayı yapıldı
Phaistos kenti zenginleşti ( 2000 - 1700 )
Savaş arabaları, çanak çömlek yapımı gelişti
henüz cözülmemiş , Linear A denen ve soldan sağa yazıldığı sanılan bir yazı bulundu
Doğu Akdeniz [değiştir]Kentler canlandı ve gelişti ( 1800 - 1600)
ilk alfabenin kullanılışı
Anadolu [değiştir]
En geniş sınırlarında Hitit Devleti (Mavi alan)Hititler bölgeyi egemenlik altına aldılar
Birinci Hattuşili dönemi ( yaklaşık 1650 - 1620 )
başkent Hattuşaş kuruldu
büyük taş bloklardan tapınak ve saraylar, kaya anıtları, güneş kursları, tunç ya da değerli madenlerden tanrı ve kral heykelleri yapıldı
İbraniler [değiştir]Sami kökenli topluluklar İbrahim'in önderliğinde Filistin'e yerleşti ( yaklaşık 2000 ), daha sonraları bir bölümü Mısır'a göç etti.
Hindistan [değiştir]Kuzeyden gelen Ariler'in İndus havzasına yerleşmesiyle başlayan İndus uygarlığı 1750'ye kadar en parlak dönemini yaşadı.
Çin [değiştir]Tunç döküm işçiliği gelişti; resimyazı
ayrıntılı olmayan bir takvim kullanılıyordu
ipek dokumacılığı başladı
gelişkin tarım araçları, tekerlek ve savaş arabaları kullanıldı
Kuzey Amerika [değiştir]Orta Amerika'da tapınaklar yapıldı
ilk resimyazı kullanıldı
tarımla geçinen köy toplulukları kuruldu
Güney Amerika [değiştir]Andlar'da dinsel tören yapılan merkezler 2000 yıllarında görülmeye başlandı
Peru'da Kotoş kenti kuruldu ( yaklaşık 1800 )
yoğun tarımın en gelişkin örnekleri Orta Andlar'da ortaya çıktı
pamuk liflerinden giyisiler yapıldı
sepet ve hasır üretimi başladı
İÖ 1600 - İÖ 1200 [değiştir]
Mezopotamya [değiştir]Babil'de bilim ve matematik çok ileri bir düzeye ulaştı
Hurri kökenli savaşçılara dayanan Mitanni egemenliği geçici bir süre Asur'u kapsadı
1360'tan sonra Mitanni devleti çöktü ve Asur egemenliği başladı
Mısır [değiştir]
II. Ramses'in Ebu Simbel'deki heykeli.1567'de Hyksos egemenliği son buldu
Üçüncü Tutmosis 1470'lerde Mezopotamya'yı işgal etti
Ahenaton yönetimi ( 1379 - 1362 )
İkinci Ramses yönetimi ( 1304-1237 )
Karnak Vadisi mezarları yapıldı
Ege [değiştir]1450'lerde doğru bir deprem Knossos'u yerle bir etti
Minos uygarlığı sona erdi
özelikle Yunanistan'da Miken kentleri gelişti
1250'de Miken'de Aslanlı Kapı yapıldı
"Linear B" denen yazı biçimi geliştirildi
Doğu Akdeniz [değiştir]Mısır ile Fenike arasında yoğun ticaret ilişkileri kuruldu
Mısır daha sonra Fenike üzerinde denetim kurdu
14. yüzyılda bölge Mısır'ın denetiminden çıktı
yaklaşık 1200'lerde Filistiler Filistin'e yerleşti
13. yüzyılda Akdeniz'in doğusu Deniz Kavimleri'nin saldırısına uğradı
Anadolu [değiştir]1580'lerde Hiti kralı birinci Murşil Babil'i işgal etti
Kral Şuppiluliuma ( yaklaşık 1380 - 1340 ) Suriye'yi aldı
Mısırlılar Kadeş'te Hititler'i yendi (1299) ve tarihte bilinen ilk yazılı antlaşma yapıldı (1283)
İbraniler [değiştir]1570'lerde Mısır firavunları İbraniler'i yok etmeye başladı
1250'de Musa'nın önderliğinde Mısır'dan çıktılar
Çin [değiştir]Shang (Şang) hanedanı ( 1766 - 1123 )
takvim geliştirildi
resim, işaret ve hecelere dayalı Çin yazısı kullanılmaya başlandı
Loyang (Luoyang), Anyang, Çöngçou (Zengzhou) kentleri kuruldu
Kuzey Amerika [değiştir]Meksika Körfezi yakınlarında Olmek uygarlığı kuruldu (yaklaşık 1200)
anıtsal heykeller ve dev heykel başları yapıldı
Güney Amerika [değiştir]Peru'da büyük taş yapılar ve tapınaklar görüldü
Çavin uygarlığının ilk gelişmeleri başladı ( yaklaşık 1300 - 1200 )
İÖ 1200 - 1000 [değiştir]
Mezopotamya [değiştir]13.-12. yüzyıllarda, Deniz Kavimleri'nin saldırıları, Asur ve Mitanni devletlerini parçalanmasına neden oldu
Mısır [değiştir]12. yüzyılda Mısırlılar Deniz Kavimleri'yle iki kez savaştılar
daha sonra 10. yüzyılda Asurlular'ın saldırısına uğradılar
Yunanistan [değiştir]
Troy filmindeki Truva atıMikenler yaklaşık 1150'de Truva'yı ele geçirdi
Deniz Kavimleri Miken uygarlığını yaklaşık 1100'de yıktı
Eski Yunan uygarlığı Dorlar'ın Yunanistan'ı işgalinden sonraki dönemde gelişti
Anadolu [değiştir]Hitit devleti ayaklanmalar, komşu devletlerin ve Deniz Kavimleri'nin saldırıları sonucu yıkıldı
Doğu Akdeniz [değiştir]Sur ve Sayda kentleri gelişti
Batı Akdeniz'de ilk Fenike kolonileri kuruldu
1200'lerde Demir Çağı başladı
İbraniler [değiştir]Saul 1020 dolayında kral seçildi
Davud yaklaşık 1000'de yönetime geldi ve Filistiler'i yendi
Hindistan [değiştir]Ganj ve Brahmaputra ırmakları vadilerinde yeni yerleşim merkezleri kuruldu ( 1100 )
atlar evcilleştirilmeye başlandı
pirinç üretimine geçildi
Çin [değiştir]Batıdan gelen Zhoular, Shang hanedanını devirdi (1122)
Zhou hanedanı yaklaşık 1000 yıl yönetimde kaldı
Güney Amerika [değiştir]Çavin uygarlığı yaklaşık 1000 yıl sürdü ( 200'e kadar )
saraylar, tapınaklar, pazaryerleri yapıldı
Afrika [değiştir]Kuşi ( Güney Mısır ve Sudan ) uygarlığının ilk dönemleri yaklaşık 1000'de başladı
İÖ 1000 - İÖ 800 [değiştir]
Yunanistan [değiştir]Yunanlılar yaklaşık 900'de Fenike alfabesini geliştirerek benimsediler
Soyluların yönetiminde kent devletleri gelişmeye başladı
Anadolu [değiştir]
UrartularYaklaşık 900'de Doğu Anadolu'da Urartu Krallığı kuruldu
840-830 dolayında Urartu Krallığı'nın başkenti Van oldu
yaklaşık 830-810'da Orta Anadolu'da Frig Krallığı kuruldu
başkenti Gordion'du
Doğu Akdeniz [değiştir]Fenikeliler 814'te Kuzey Afrika'da Kartaca ve 800'lerde İspanya'da Cadiz kentlerini kurdular
İbraniler [değiştir]Süleyman kral oldu ( 975 - 935 )
tapınaklar kurdu, Kudüs'ü genişletti
İsrail bölündü ( 930 )
Karkar Savaşı ( 853 )
Ahab Asurları yendi
Hindistan [değiştir]İlk Upanişadlar ( Hint kutsal metinleri ) görüldü
kast sistemi gelişti
Kuzey Amerika [değiştir]Olmekler büyük Kuikuilko piramidini yaptılar
Yucatan ve Honduras'ta yeni uygarlıklar ortaya çıktı
Güney Amerika [değiştir]And vadilerinde sulama teknikleri geliştirildi
çok renkli dokumalar yapıldı
jaguara tapınma ve ilk Güney Amerika yazıları ortaya çıktı
Keltler [değiştir]Keltler Orta Avrupa'da Demir Çağı yaklaşık 1000 - 500 arasında Hallstatt'da görüldü
Avusturya'da benzer bulgular var
İtalya [değiştir]
Etrüsk kentleriKuzey İtalya'da Etrüskler ortaya çıktı
İÖ 800 - İÖ 650 [değiştir]
Mezopotamya [değiştir]Asurlar'ın yükseliş dönemi
İkinci Sargon ( İkinci Şarrukin ) ( 722- 704 )
Sinahheriba ( Sanherib ) ( 704 - 681 )
Asurbanipal ( 668 - 625 ) yönetimleri
Horsâbad ( Şarrukin Kalesi ) yapıldı
Yunanistan [değiştir]Sicilya'daki Siracusa'da ilk Yunan kolonisi 735'te kuruldu ve bunu başka koloniler izledi
Olimpiyat Oyunları başladı ( 776 )
Anadolu [değiştir]750 dolayları Uratular'ın en parlak dönemleri
700'lere doğru Urartu Krallığı zayıfladı
Batı Anadolu'da Lidya Krallığı kuruldu
yaklaşık 700'de sikke kullanılmaya başlandı
Doğu Akdeniz [değiştir]Doğu Akdeniz Asurlar'ın egemenliği altında
deniz ticareti gelişti
İbraniler [değiştir]İsrail Krallığı Asur Kralı İkinci Sargon tarafından yıkıldı ( 721 )
yaklaşık 700'de İsrail'in 12 kavimden biri olan Yahudalar boyun eğdi
Çin [değiştir]770'lerde Doğu Zhoular hanedan kurdu
tunç işçiliği gelişti
mancınık bulundu
ince çanak çömlek yapımı başladı
Keltler [değiştir]
Kelt haçıOrta Avrupa Keltleri yaklaşık 700 - 400 arasında İngiltere'ye ulaştı
Keltler'le birlikte demir işlenmeye, tepelere kaleler yapılmaya
atlardan yararlanılmaya başlandı
İtalya [değiştir]753'te Tiber Irmağı üzerinde, Latinler Roma kentini kurdular
Afrika [değiştir]Kuşiler ve Asurlular arasında çatışma çıktı
Kuşiler güçten düştü
İÖ 650 - İÖ 500 [değiştir]
Mezopotamya [değiştir]
Babil'in Asma BahçeleriAsur'un sonu ve Ninova'nın yıkılışı ( 612 )
İştar Kapısı, Babil'in Asma Bahçeleri yapıldı
539'da Babil Persler'ce işgal edildi
Yunanistan [değiştir]Drakon Yasaları ( 621 )
Solon Yasaları ( yaklaşık 590 )
Pisistratus 560 dolaylarında Atina'da tiran oldu
yaklaşık 510'da 500'ler Konsili kuruldu
Anadolu [değiştir]Urartu Krallığı 600'lerde yıkıldı
Lidya egemenliği kuruldu
Milet ve Efes kentleri dışındaki tüm kıyı kentleri Lidya egemenliğine girdi
Yaklaşık 547'deki Pers istilasi sonunda Lidya Persler'e bağlandı
Anadolu'da Pers egemenliği kuruldu
Persler [değiştir]Yakındoğu'da Pers egemenliği başladı
Kiros ( Kurus ) 559 - 529 arası kral oldu
Pasargad başkent yapıldı
Birinci Darius dönemi ( 521 - 486 )
İbraniler [değiştir]Kudüs Babilliler'ce ele geçirildi ( 587 )
İbraniler Babil'e sürüldü
Pers Hükümdarı Kiros 539'da İbraniler'e özgürlüklerini verdi
Hindistan [değiştir]
Buda heykeliGanj devletleri yıkıldı
Persler Hindistan'ı işgal etti
Buda yaklaşık 563 - 483 arasında yaşadı
Çin [değiştir]Konfüçyüs yaklaşık 550'de doğdu: Laozi Taoculuk'u kurdu
Kuzey Amerika [değiştir]
Klasik bir Maya tapınağıOrta Amerika'da, geç klasik-öncesi dönem Maya uygarlığının başlangıcı
Keltler [değiştir]Orta ve Kuzey Avrupa'da, La Téne'de gelişen İkinci Demir Çağı uygarlığı yaklaşık 500'de başladı
İtalya [değiştir]Etrüskler Roma'ya girdi
Birinci Tarquinius Roma'nın ilk Etrüsk kralı oldu ( 616 - 579 )
İlk taş yapılar ve Roma duvarları yapıldı
İkinci Tarquinius 510'da sürgüne gönderildi
509'da Roma Cumhuriyeti kuruldu
Afrika [değiştir]Nijerya'da Nok uygarlığının başlangıcı ( yaklaşık 500 )
demir eritme yöntemi bulundu
İÖ 500 - İÖ 300 [değiştir]
Mısır [değiştir]İskender Mısır'ı işgal etti( 333 )
yaklaşık 300'de Ptolemaios hanedanı yönetime geldi
İskenderiye kuruldu
Yunanistan [değiştir]
Büyük İskender'in Pers hükümdarı III. Dara ile savaşmasını gösteren temsili resimAtina'da tiyatro ve felsefenin altın çağı
Perikles dönemi ( 461 - 430 )
Peloponnesos Savaşı ( 431 - 404 ) oldu
Makedonyalılar Yunanistanı işgal etti ve Büyük İskender egemenliği ( 336 - 323 ) başladı
Anadolu [değiştir]İyonya'da Pers egemenliği kuruldu (387)
Pers egemenliğindeki kıyı kentleri geriledi
İskender batı ve batı ve güneybatı kıyılarını ele geçirdi
Anadolu'da 350'lerden başlayarak Makedonya egemenliği kuruldu
Doğu Akdeniz [değiştir]Kartaca Sicilya'yı işgal etti
Yakındoğu Persler'in egemenliğine girdi
yaklaşık 310'da Selevkos Krallığı kuruldu.
Persler [değiştir]Kral yolu yaklaşık 500'de yapıldı
Darius Yunanistan'ı işgal etti
490'da Maraton Savaşı'nda yenildi
Yunanlılar Salamis Savaşı'nda 8480) Persler'i yenilgiye uğrattı
Büyük İskender Pers İmparatorluğu'nu egemenliği altına aldı (330)
Filistin [değiştir]Filistin, Büyük İskender'den sonra Yakındoğu'nun egemenliğine ele geçiren Selevkos hanedanının yönetimine girdi
Hindistan [değiştir]Çandra Gupta
Maurya İmaparatorluğu'nu kurdu ( yaklaşık 320 )
Güney Amerika [değiştir]Peru'da Çavin uygarlığı çöktü ve Paracas uygarlığı doğdu
Güney Amerika'da matematik, astronomi alanlarında gelişmeler oldu
metal işlemeciliği başladı.
Keltler [değiştir]Yunan edebiyatında ilk kez Keltler'den söz edildi ( yaklaşık 500 )
Keltler'in reisi Brennus Roma'yı yağmaladı ( 390 )
İtalya [değiştir]450 dolaylarında Lex XII Tabularum ( 12 Levha Yasası )
343 - 290 arası Samnit Savaşları
yaklaşık 312'de Appia Yolu yapıldı
Afrika [değiştir]Meroe, Kuşi Devleti'nin başkenti oldu ( yaklaşık 500 )
Sudan yöresinde demir işlemeciliği gelişti
İÖ 300-İÖ 44 [değiştir]
Mısır [değiştir]Mısırlılar su çarkını, torna tezgâhını, makarayı, cam üflemeyi buldu
81'de Mısır Romalılar'ın koruması altına girdi
Yunanistan [değiştir]Yaklaşık 300'den sonra siyasal açıdan gerileme başladı
Yunan Kültürü Akdeniz'e ve Yakındoğu'ya yayıldı
Helenistik Dönem
146'da Yunanistan Roma'ya katıldı
Anadolu [değiştir]Anadolu'da Pontos (Pontus)
Bitinya ve Bergama krallıkları kuruldu
yaklaşık 120'lerde Bergama, 74-63'teki savaş sonunda ise Pontos Roma'ya bağlandı
Bitinya Roma'ya miras kaldı
Doğu Akdeniz [değiştir]
Hannibal - İki gümüş sikke, M.Ö. 230, British MuseumKartaca Savaşları yapıldı (264-146)
Hannibal dönemi (220-187)
Roma Kartacayı aldı (146)
Selevkos egemenliğinin yeniden canlanışı
Antiokhoslar dönemi (324-187)
İran [değiştir]Arsakes yaklaşık 250'de Pers İmparatorluğu'nun eski topraklarında Part Krallığı'nı kurdu
yaklaşık 100'den sonra Çin ile Avrupa'nın ticaretine aracılık etmeye başladı
Filistin [değiştir]Makkabi kardeşler Selevkos kralına ayaklanmalara önderlik ettiler (168)
Romalılar 66-64'te Filistin'i işgal etti
Hindistan [değiştir]Aşoka döneminde (yaklaşık 274-235) Budacılık devlet dini oldu
Aşoka'dan sonra Maurya İmparatorluğu yıkıldı
Çin [değiştir]
Çin Seddi250'lerde Zhou hanedanı sona erdi
Shi Huang Di döneminde Çin Seddi'nin yapımı tamamlandı
Qin hanedanı(221-206)
Han hanedanı 206'da kuruldu
Kuzey Amerika [değiştir]Oaxaca Vadisi'ndeki Monte Alban'da, yaklaşık 300'den başlayarak Zapotek uygarlığı gelişti
Olmekler çöktü
Güney Amerika [değiştir]Güney Peru ve Bolivya'da Nazka uygarlığı gelişti;
suyolu, kemer ve kanallar yapıldı, çömlek kullanımı başladı
Keltler [değiştir]Keltler 280'lerde Yunanistan'a akınlar düzenlediler
Telamon Savaşı'nda yenilgiye uğradılar (225)
Belçika Keltleri Güney Ingiltere'ye yerleşti
Sezar Galya'yı 50'de işgal etti
İtalya [değiştir]
Jül SezarHannibal Roma ordusunu Cannae'de (Kanne) yendi (216)
Skipion, Kuzey Afrika'daki Zama'da Hannibal'i bozguna uğrattı (202)
Gracchus dönemi (133-121)
Marius dönemi (119-86)
Sulla'nın diktatörlüğü (81-78)
1.Triumvirlik (60)
Jül Sezar'ın diktatörlüğü (48-44)
Jül Sezar'ın öldürülüşü (44)
Hunlar [değiştir]Hun Imparatorluğu kuruldu (İÖ220)
İlk hükümdarı Mete (Teoman) dönemi (209-174)
İÖ 44 - İS 200 [değiştir]
İran [değiştir]Roma İmparatoru Traianus İran'ı ele geçirdi (İS 115-116)
Mısır [değiştir]
Kleopatra büstüKraliçe Kleopatra yönetimi (İÖ 48-30)
Mısır bir Roma eyaleti oldu (İÖ 30)
İbraniler [değiştir]
İsanın annesi MeryemBüyük Herodes yönetimi (İÖ 48-30)
İsa'nın doğumu (yaklaşık İÖ 4)
Roma yönetimine karşı ayaklanma (İS 66-70)
Kudüs'ün yakılıp yıkılması (İS 70)
Hindistan [değiştir]Augustus döneminde Roma'da Hint elçiliği açıldı
Hindistan'da ilk Roma kolonisi kuruldu (İS 25)
Kuzey Hindistan'da Kanişka'nın krallık dönemi (İS 100-150)
Çin [değiştir]Budacılık Çin'de yayılmaya başladı
Wang Meng yönetimi sırasında reform girişimleri (İS 9-23)
Çin'de doğal yıkımlar sonucu açlık, salgın hastalık, göçler, toplumsal kargaşa ve ayaklanmalar
başkent Loyang'a (Luoyang) taşındı
Keltler [değiştir]Güney İngiltere'de, Cunobelinus yönetime geldi (İS 10-42)
Roma'nın işgali (İS 43-84)
Kraliçe Boudicca Roma yönetimine karşı bir ayaklanmaya önderlik etti (İS 60)
Hunlar [değiştir]İS 50'de Güney ve Kuzey Hun devletleri olarak ikiye ayrıldı
Yorum yap